MPITOLONA HO ANíNY FANDROSOANíI MADAGASIKARA

M.F.M

Ny Prezidŗ Nasionaly

 

FANAMBARANA

Rehefa nivory ny Birao Foibeníny Antoko MFM ny 7 Septambra 2000 mikasika ny toe-draharaham-pirenena dia nanao izao fanambarŗna izao :

Rehefa nandalina ny firafitry ny Repoblika telo nifandimby teto Madagasikara ny Komity Foibe MFM dia nilaza fa tsy mifanitsy amin'ny hetahetaníny olona maniry hivelatra sy hisondrotra isam-paritra ny fananganana ity faritany (province) mizaka tena enina ity. Ny Faritra ( 28 rťgions) no akaiky kokoa ny olona ary ny fampandrosoana ara-toe-karena ny faritra no tokony hifotorana. Mety mampivakivaky ny firenena ankehitriny ho fanjakana mahaleotena ny fampiharana ny lalŗna sata (loi statutaire) raha ny voalazaníny lalŗm-panorenana no itsarŗna azy. Miorina aminíny adim-poko nisy teo aminíny tantarantsika ary nohamafisiníny fanjanahan-tany ny fizarana aníi Madagasikara ho faritany enina nanomboka taminíny ę loi-cadre Ľ 1956.

Tendreníny Prezidŗ ny Praiministra sy ny ministra ary izy no manongana azy araka ny andininy faha 53 aminíny lalŗm-panorenana.

Fidiníny vahoaka mivantana ny Depiote nefa azoníny Prezidŗníny Repoblika ravŗna araka ny andininy 58 sy 95.

Azoníny Prezidaníny Repoblika ravŗna ny antenimieram-paritany araka ny andininy 129.2 izay nohamafisiníny lalŗna fehizoro 18/2000. Noho izany dia azony aongana ankolaka izany ny governora.

Mazava izany fa miankin-doha aminíny Filoha RATSIRAKA daholo ny olom-boafidy nomena fahefana rehetra. Tsy ny hevitry ny vahoaka mpifidy no arahina fa ny baikoníny Prezidŗ izay afaka manao famaizana aminíny fandravŗna ny antenimiera. Tsy misy teny ierana sy fifandanjam-pahefana araka ny sata repoblikana sy ny fomba demokratika.

Araka ny lalŗna manan-kery manangana ny kaominina misy ankehitriny dia tsy azoníiza na iza ravŗna ny fahefaníny Beníny tanŗna sy ny fahefaníny filan-kevitry ny kaominina satria voafidiníny vahoaka mivantana izy ireo. Na dia mpanohitra ny mpitondra ambony aza no voafidy Beníny Tanŗna sy Mpanolontsainaníny kaominina dia tsy azo aongana na soloana raha tsy aminíny fifidianana ihany.Azo vinavinaina fa hanararaotra ny fahefana manao lalŗna sata (loi statutaire) ny antenimieram-paritany handrava ny fizakan-tenaníny kaominina. Nomena fahefana hanao aníizany tokoa manko izy araka ny andininy faha 126 aminíny Lalam-panorenana.

Tsy maintsy miankin-doha aminíny governora sy ny Delege Jeneraliníny Governemanta ny Beníny Tanŗna sy ny Mpanolontsainaníny kaominina satria izay ny foto-kevitra ifampifehezana aminíny Lalam-panorenaníny Filoha RATSIRAKA.

Tamin'ny Repoblika voalohany, ny Lehiben'ny Faritany (Chef de province) dia Sekreteram-panjakana notendrena, izany hoe, ministra mpikambana ao amin'ny governemanta izy ireo. Noho izany dia misolo tena ny Fanjakana foibe any amin'ny faritany ny Lehiben'ny Faritany. Ny fiandraiketana ny fampianarana ambaratonga voalohany (enseignement primaire du premier cycle) sy fanaovana foara sy sns.. no raharahan'ny faritany. Ny vililoha na hetra isan-dahy sy ny hetran'omby no lalam-bola nandoavana ny karama sy andraisana ireo mpampianatra amin'ny ambaratonga voalohany ireo. Niankina tamin'ny Lehiben'ny Faritany ny sampan-draharaham-panjakana isaníambaratonga (services dťconcentrťs) rehetra ao amin'ny faritany ary izany no fandaminana nisy teo amin'ny fitondram-panjakana.

Tamin'ny Repoblika faharoa, ny Filohan'ny Komity Mpanatanteraka (Prťsident du Comitť Exťcutif) dia olom-boafidy izay ambany fiahian'ny Ministeran'ny Ati-tany. Fihemorana izany raha ampitahaina amin'ny Lehiben'ny Faritany tamin'ny Repoblika voalohany. Na izany aza dia mbola nisolo tena ny Fitondrana Foibe any amin'ny faritany izy ireo ary mbola niankina aminy daholo ny sampan-draharaham-panjakana ao amin'ny faritany hatramin'ny Sekretera Jeneralin'ny faritany izay olona notendren'ny fanjakana foibe hanampy ny Filohan'ny Faritany amin'ny fitantanana ny raharaham-panjakana . Vola fanampiana (ristournes) avy aty amin'ny fanjakana foibe (subventions) no andrafetana ny teti-bolam-paritany satria efa foana taloha ny teti-bola niorina tamin'ny hetra isan-dahy sy ny hetran'omby. Io vola fanampiana io no nandoavana ny karaman'ny mpampianatra izay noraisina tamin'ny Repoblika voalohany hoan'ny ambaratonga voalohany dingana voalohany.

Araka ny lalŗna fehizoro laharana 18/2000 sy 19/2000 izay nolanianíny antenimieram-pirenena, ny Delege Jeneralin'ny governemanta no misolo tena ny Fitondrana foibe any amin'ny Faritany. Izy no mifehy ny sampan-draharaham-panjakana isaníambaratonga (services dťconcentrťs) rehetra ao amin'ny faritany.

Araka ny andininy 19 ao aminíny lalana fehizoro 018/2000, ny sata niaviany ihany no itantanana ny mpiasam-panjakana rehetra na dia notendrena hiasa any aminíny faritany aza izy ireo, izany hoe mbola miankina aminíny fanjakana foibe ihany.

Manana fahefana hitsara ny asaní ny governora sy mampihantona ny fanapahan-kevitry ny antemieram-paritany ny Delege Jeneraliníny Governemanta(and. 7,8,9 ao aminíny lalŗna fehizoro 019/2000) . Fihemorana lehibe izany raha ampitahaina amin'ny Filohan'ny Komity Mpanatanteraka tamin'ny Repoblika faharoa satria olom-boafidy ny governora nefa tonga angady tsy mahatapak'ahitra ary voara-maso na miera amin'ny Delege Jeneralin'ny governemanta amin' izay rehetra hatao. Mbola be fahefana lavitra nohon'ny Governora ny Ben'ny tanŗna ankehitriny satria tsy manam-pahefana hanara-maso ny asan'ny kaominina ny fitondram-panjakana na amin'ny fandrafetana ny teti-pitondrany na eo amin'ny fandaniana ny teti-bolany. Raha misy hadisoana ataníny kaominina aminíny asany kosa dia afaka mitory azy eo anatrehaníny fitsarŗna ny fitondram-panjakana.

Ny karaman'ny mpampianatra naloa tamin'ny teti-bolam-paritany dia tapitra nafindra teti-bolam-panjakana foibe (budget gťnťral) tamin'ny fandalovan'ny MFM tao amin'ny Ministeran'ny Fampianarana. Tsy misy karaman'ny mpiasam-panjakana miankina amin'ny faritany intsony izao. Nahafa-po ny mpampianatra io ary nahazo fisaorana taminíizany ny Ministra. Miankina amin'ny ministera tanteraka ny fitantanana ireo mpampianatra ireo na amin'ny fisondrotana amin'ny asa izany, na amin'ny fifindran-toerana, na amin'ny karama. Mbola nohamafisiníny lalŗna fehizoro 18/2000 izany araky ny andininy faha 19 mikasika ny mpiasam-panjakana rehetra. Ny andininy faha 62 aminíny lalŗna fehizono 18/2000 dia milaza fa halefa tsikelikely ny famindram-pahefana eo aminíny fanjakana foibe sy ny faritany mizaka tena mikasika ny olona sy ny ho enti-manana. Ny Delege Jeneraliníny Governemanta hatrany no mifehy ireo sampan-draharaha isaníambaratonga ireo araka ny andininy faha 13 aminíny lalŗna fehizoro 19/2000. Ny dikaníizany raha misy baiko halefaníny Governora aminíny sampan-draharaham-panjakana ao anatiníny faritany dia tsy maintsy miera aminíny aminíny Delege Jeneraliníny Governemanta izy aloha.

Izay nanantena fandrosoana isam-paritra ao aminíny faritany mizaka tena dia diso fanantenana daholo satria mitsingilahila sy tsy mitombina tsara ny fahefana anananíny governora sy ny antenimieram-paritany. Miankin-doha sy tsy maintsy miera aminíny Delege Jeneraliníny Governemanta ny Governora. Angady tsy mahatapakíahitra ny manam-pahefana mitondra ny faritany mizaka tena.

Tsy ny hevitry ny vahoaka mpifidy no arahina fa ny baikoníny Prezidŗ izay afaka manao famaizana aminíny fandravŗna ny antenimiera.

Hataon'izao tontolo izao anjorom-bala ny firenena Malagasy noho io toetra ratsy io.

 

Very anjara amin'ny vodihena amin'ny fitantanana faobe ny raharaham-panjakana ny faritany mizaka tena koa dia hiady vodiakoho amin'ny Kaominina mikasika ny vola30 tapitrisa sy ny fivondronana mombaníny vola 363 tapitrisa izay nolaniana aminíny teti-bolam-panjakana. Tsy ampy azy velively tsy inona ny 1000 tapitrisa natokana ho azy ao aminíny lalŗníny teti-bola (Loi des finances 2000).

Hafindraníny Fikaonan-doha iraisam-paritany (confťrence inter-provinciale) ho tantaniníny faritany ny vola 30 tapitrisa ho aníny kaominina sy ny 363 tapitrisa ho aníny fivondronana.

Sahala aminíizay koa ny vola 100 tapitrisa isaky ny CISCO ho aníny fampianarana sy 100 tapitrisa isaky ny ę District sanitaire Ľ ankehitriny dia hafindra ho tantaniníny Delege Jeneraliníny Governemanta. Afaka mandidy manapaka aminíizany ny Delege Jeneralin'ny Gorvernemanta araka ny andininy faha 13 amin'ny lalŗna fehizoro 19/2000. Ho faty momoka hatreo ny ezaka nataoníny Ministra sy Depiote MFM taminíny fanomezana fahefana ny CISCO hitantana ny vola tandrify azy.

Ho fihemorana lehibe indray no aterak'izay satria nitantana ao anatin'ny fizakan-tena tanteraka ny Kaominina ankehitriny na eo amin'ny lafiny fanapahan-kevitra hampandrosoana na amin'ny fitantanana ny teti-bola izay sady misy ny azony mivantana avy aty amin'ny Fanjakana Foibe (30 millions) no misy ihany koa ny fitadiavam-bolany manokana (haba, sns..). Rehefa tafakatra any aminíny faritany mantsy ny fitantanana aníio vola 30 tapitrisa io dis tsy hipaka any aminíny kaominina intsony fa ho very anjavony eny anelanelany eny.

Ary iza moa no hino fa tsy hiverenaníny fanjakana ny fifanarahana taminíny mpamatsy vola iraisam-pirenena aminíny hanaovana fanandramana ny faritry MENABE, ANOSY sy MANGORO aminíny fitantanana ny foto-drafitríasa isam-paritra (PPGIDR sy PAGDI) ?

Mandrava zavatra maro sy mandiso fanantenana ny olona te hisondrotra sy hivelatra isam-paritra ny fizotry ny raharaha ankehitriny.

Koa mailo isika ! Mazava amintsika MFM fa tsy azo avela hanjaka samirery ny AREMA satria manimba ny tany sy ny fanjakana. Koa tsy maintsy mijoro hanitsy aníizany ny MFM.

NY BIRAO FOIBE MFM

Ny Prezidŗ Nasionaly

 

MANANDAFY Rakotonirina